बिहिवार, मंसिर ४ २०८३Nov 19 2026

Logo
images images

व्यापारदेखि ऊर्जासम्म नेपाललाई भारतको साथ, ४० भन्दा बढी संयन्त्रमार्फत सहकार्य

व्यापारदेखि ऊर्जासम्म नेपाललाई भारतको साथ, ४० भन्दा बढी संयन्त्रमार्फत सहकार्य

  • मिडिया डबली
  • बिहिवार, मंसिर ४ २०८३

  • 87
    SHARES

  • व्यापारदेखि ऊर्जासम्म नेपाललाई भारतको साथ, ४० भन्दा बढी संयन्त्रमार्फत सहकार्य

    काठमाडौं - नेपाल र भारतबीच व्यापार, ऊर्जा, पूर्वाधार, शिक्षा, पर्यटन तथा सुरक्षा लगायतका क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार हुँदै गएको छ। दुई देशबीच विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्यलाई अघि बढाउन ४० भन्दा बढी द्विपक्षीय संस्थागत संयन्त्र सक्रिय छन्। ती संयन्त्रमार्फत सीमा व्यवस्थापन, सुरक्षा, व्यापार, विद्युत्, जलस्रोत तथा रेलमार्ग विस्तारजस्ता विषयमा नियमित छलफल र समन्वय हुँदै आएको छ।

    भारतले नेपाललाई आफ्नो प्रमुख व्यापार, पारवहन तथा लगानी साझेदारका रूपमा लिँदै आएको छ। भारतको आधिकारिक विवरणअनुसार नेपालको कुल बाह्य वस्तु व्यापारको करिब ६० प्रतिशत हिस्सा भारतसँग हुने गरेको छ। नेपालमा आउने प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमध्ये पनि झन्डै एकतिहाइ भारतको योगदान रहेको छ।

    ७४ जिल्लामा विकास आयोजना, ४ हजार ४०० भन्दा बढी सवारीसाधन सहयोग

    भारतले सन् २००३ देखि नेपालका ७४ जिल्लामा ६०० भन्दा बढी उच्च प्रभावयुक्त सामुदायिक विकास आयोजना सञ्चालन गरेको जनाएको छ। भारतको सहयोगमा काभ्रेपलाञ्चोकको पनौतीमा नेपालको नयाँ राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान निर्माण गरिएको छ।

    त्यसैगरी, विभिन्न प्रयोजनका लागि नेपाललाई ४ हजार ४०० भन्दा बढी सवारीसाधन उपलब्ध गराइएको भारतीय विवरणमा उल्लेख छ। सन् २०२६ को मार्चमा सम्पन्न निर्वाचनका लागि मात्रै ६५० सवारीसाधन उपलब्ध गराइएको जनाइएको छ।

    भूकम्प पुनर्निर्माणदेखि बाढीपीडितको राहतसम्म

    सन् २०१५ को विनाशकारी गोरखा भूकम्पपछि भारतले नेपालको पुनर्निर्माणमा महत्त्वपूर्ण सहयोग गरेको जनाएको छ। भूकम्पपछि ५० हजार घर, ७१ शैक्षिक आयोजना, १२८ स्वास्थ्य संस्था र २१ सांस्कृतिक सम्पदासम्बन्धी आयोजनाको पुनर्निर्माणमा भारतले सहयोग गरेको विवरणमा उल्लेख छ।

    त्यस्तै, सन् २०२६ को अगस्टमा भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढीपछि भारतले करिब १४० टन आपत्कालीन राहत सामग्री उपलब्ध गराएको थियो। उद्धार विशेषज्ञ तथा फरेन्सिक सहयोगसमेत उपलब्ध गराइएको भारतीय पक्षले जनाएको छ।

    बाढीपछि नेपाल र भारतका प्रधानमन्त्रीबीच टेलिफोन तथा सामाजिक सञ्जालमार्फत संवादसमेत भएको उल्लेख छ।

    १० वर्षमा १० हजार मेगावाटसम्म विद्युत् व्यापारको लक्ष्य

    नेपाल–भारत ऊर्जा सहकार्यअन्तर्गत दीर्घकालीन विद्युत् व्यापार सम्झौता महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा रहेको छ। उक्त सम्झौताले १० वर्षको अवधिमा नेपालबाट भारतमा १० हजार मेगावाटसम्म विद्युत् आयात गर्ने परिकल्पना गरेको छ।

    भारतीय विवरणअनुसार नेपालले हाल वार्षिक करिब १ हजार २०० मेगावाट विद्युत् भारतमा निर्यात गरिरहेको छ। सन् २०२४ को नोभेम्बरदेखि नेपालले भारतको प्रसारण प्रणाली प्रयोग गरी बंगलादेशमा समेत विद्युत् निर्यात गर्दै आएको छ।

    नेपालका विभिन्न जलविद्युत् आयोजनामा भारतीय कम्पनीहरूको सहभागिता छ। निर्माणाधीन ९०० मेगावाट क्षमताको अरुण–३ जलविद्युत् आयोजना यसको प्रमुख उदाहरण हो। विद्युत् उत्पादनसँगै दुई देशबीच प्रसारण लाइन विस्तारमा पनि सहकार्य भइरहेको छ।

    पेट्रोलियम पाइपलाइन र रेलमार्ग विस्तारमा सहयोग

    नेपाल–भारत ऊर्जा सहकार्यअन्तर्गत सन् २०१९ मा मोतिहारी–अमलेखगञ्ज पेट्रोलियम पाइपलाइन सञ्चालनमा आएको थियो। दुई देशबीचको पहिलो सीमापार पेट्रोलियम पाइपलाइनका रूपमा रहेको यस आयोजनाले नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति सहज बनाउन योगदान पुर्‍याएको छ।

    ऊर्जा आपूर्ति तथा भण्डारण क्षमता विस्तार गर्न थप पाइपलाइन र टर्मिनल निर्माणका विषयमा समेत दुवै देशले काम गरिरहेका छन्।

    व्यापार तथा पारवहनलाई सहज बनाउन नेपालगञ्ज, वीरगञ्ज र विराटनगरमा एकीकृत जाँच चौकी सञ्चालनमा छन्। भैरहवास्थित जाँच चौकीको निर्माण लगभग पूरा भएको र दोधारा–चाँदनीमा अर्को जाँच चौकी निर्माणाधीन रहेको भारतीय विवरणमा उल्लेख छ।

    रेल पूर्वाधार विकासमा पनि भारतको सहयोग रहेको छ। जयनगर–कुर्था–बिजलपुरा रेलमार्ग तथा जोगबनी–विराटनगर भन्सार यार्ड जोड्ने रेल पूर्वाधार भारतीय सहयोगमा विकास गरिएको हो।

    नेपाली स्टार्टअपदेखि उच्च शिक्षासम्म अवसर

    नेपाल–भारत स्टार्टअप साझेदारी सञ्जालअन्तर्गत सन् २०२५ देखि भारतको चेन्नईस्थित आईआईटी मद्रास प्रवर्तकमा ४९ नेपाली स्टार्टअपलाई तालिम प्रदान गरिएको छ।

    शिक्षा क्षेत्रमा भारतले कक्षा ६ देखि विद्यावारिधि तहसम्मका नेपाली विद्यार्थीका लागि प्रत्येक वर्ष १ हजार ५०० छात्रवृत्ति उपलब्ध गराउँदै आएको जनाएको छ।

    त्यस्तै, सन् २००१ देखि भारतको प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोग कार्यक्रम (आईटीईसी) अन्तर्गत ३ हजार ८०० भन्दा बढी नेपाली पेशाकर्मी, सरकारी अधिकारी तथा सुरक्षाकर्मीले तालिम प्राप्त गरिसकेको भारतीय विवरणमा उल्लेख छ।

    पर्यटन र क्रिकेटमा पनि साझेदारी

    भारत नेपालमा विदेशी पर्यटकको सबैभन्दा ठूलो स्रोत मुलुक हो। दुई देशबीचको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा भौगोलिक निकटताले पर्यटन क्षेत्रमा सहकार्यलाई थप महत्त्वपूर्ण बनाएको छ।

    खेलकुदतर्फ भारत सरकार र भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड (बीसीसीआई) ले नेपाल क्रिकेट संघसँग सहकार्य गर्दै आएका छन्। सन् २०२४, २०२५ र २०२६ मा नेपाली खेलाडीलाई भारतको बेंगलुरुस्थित क्रिकेट सेन्टर अफ एक्सिलेन्समा प्रशिक्षणको अवसर उपलब्ध गराइएको छ।

    यसका अतिरिक्त नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका लागि अभ्यास खेलको व्यवस्था, १९ वर्षमुनिका खेलाडीलाई प्रशिक्षण तथा क्रिकेट सामग्री उपलब्ध गराउने कार्यमा समेत भारतीय पक्षले सहयोग गरेको जनाएको छ।

    नेपाल र भारतबीचको सहकार्य व्यापार र पारवहनमा मात्र सीमित नभई ऊर्जा, पूर्वाधार, शिक्षा, पर्यटन, विपद् व्यवस्थापन तथा खेलकुदसम्म फैलिएको छ। दुवै देशबीच सक्रिय रहेका ४० भन्दा बढी संस्थागत संयन्त्रले यी क्षेत्रमा सहकार्यलाई निरन्तरता दिँदै आएका छन्।

    मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

    शुक्रवार, आषाढ २६ २०७७०८:१६:३७

    मिडिया डबली

    ट्रेन्डिङ
    Logo
    • डबली नेटवर्क्स प्रा.लि, अनामनगर, काठमाडौँ

    • फोन नम्बर :९८०११२३३७१
    • [email protected]
    • वेबसाईट: www.mediadabali.com
    • सूचना विभाग दर्ता नं.::१८१/ ०७३ -०७४

    प्रधान सम्पादक

    कृष्ण प्रसाद पहाडी

    सम्पादक

    शोभाकान्त सापकोटा

    फोटो पत्रकार 

    सन्जिव न्यौपाने

    Copyright © All right reserved to Dabali Networks P. LTD. Site By: SobizTrend