भारतको रक्षा उत्पादन आर्थिक वर्ष २०२५–२६ मा ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको छ। हालै सार्वजनिक तथ्याङ्कअनुसार भारतको कुल रक्षा उत्पादन १.७८ लाख करोड भारतीय रुपैयाँ नाघेको छ, जुन स्वतन्त्र भारतको इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि मानिएको छ। यस उपलब्धिलाई भारतको ‘आत्मनिर्भर रक्षा उद्योग’ अभियानको महत्वपूर्ण सफलताका रूपमा हेरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार भारतले विगत केही वर्षमा रक्षा उपकरण आयातकर्ताबाट रक्षा उत्पादन तथा निर्यातकर्ता राष्ट्रमा रूपान्तरण हुने रणनीति तीव्र बनाएको छ। युद्धपोत, मिसाइल, रडार प्रणाली, ड्रोन तथा अन्य उच्च प्रविधियुक्त सैन्य सामग्रीको स्वदेशी उत्पादनमा भएको वृद्धिले भारतलाई विश्व रक्षा बजारमा नयाँ प्रतिस्पर्धीका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।

नेपालका लागि यो विकास विशेष महत्वको हुन सक्छ। दक्षिण एशियाको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र तथा नेपालको प्रमुख छिमेकी राष्ट्रका रूपमा भारतको औद्योगिक र प्राविधिक उन्नतिले समग्र क्षेत्रीय आर्थिक गतिविधिमा प्रभाव पार्न सक्छ। रक्षा उद्योगको विस्तारले अनुसन्धान, प्रविधि विकास, उत्पादन क्षमता तथा रोजगारी सिर्जनामा समेत सकारात्मक योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

यसैबीच चीनको रक्षा उद्योग विश्वकै ठूलोमध्ये एक भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा उसको सैन्य विस्तारलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा चिन्ता बढ्दै गएको छ। दक्षिण चीन सागर, ताइवान र हिन्द महासागर क्षेत्रमा बढ्दो सैन्य गतिविधिका कारण धेरै देशहरूले चीनको उदयलाई सुरक्षा चुनौतीका रूपमा हेर्न थालेका छन्। परिणामस्वरूप केही राष्ट्रहरूले वैकल्पिक सुरक्षा साझेदार तथा रक्षा आपूर्तिकर्ताको खोजी तीव्र बनाएका छन्।

अर्कोतर्फ पाकिस्तान आर्थिक संकट, बजेटीय दबाब तथा सीमित औद्योगिक क्षमताका कारण रक्षा उत्पादन क्षेत्रमा भारतको स्तरको प्रगति गर्न सकेको छैन। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवेदनहरूले पाकिस्तानको रक्षा क्षेत्र अझै विदेशी सहयोग र आयातमा उल्लेखनीय रूपमा निर्भर रहेको संकेत गरेका छन्।

रक्षा उत्पादनमा हासिल भएको यो कीर्तिमानी उपलब्धिले भारतलाई केवल दक्षिण एशियाको शक्ति मात्र नभई विश्व रक्षा उद्योगको उदीयमान केन्द्रका रूपमा स्थापित गरिरहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। उच्च प्रविधि, अनुसन्धान तथा उत्पादन क्षमताको संयोजनले भारतको अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव आगामी वर्षहरूमा अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

सिमा अतिक्रमण भएपछि तरुण दल कम्युनिस्ट सरकारसँग आक्रोशित, तत्कालै उचित कदम चाल्न ध्यानाकर्षण

भारतबाट आउने महिलालाई तत्काल नागरिकता दिनुपर्छ : डा. कोइराला

आज मध्यरातमा भारतले धौलीगंगा बाँध खोल्दै, दार्चुलालगायतका जिल्लामा खतरा

ईलाममा ३ करोडको लागतमा भारतले बनाइदियो संस्कृत विद्यालय 

भारतको झट्कापछि चीन शान्ति कायम गर्ने तयारीमा

सिन्धुपाल्चोक घटनाप्रति भारतद्वारा दु:ख व्यक्त