भारतले इन्डस जल सन्धिलाई अब केवल पानी बाँडफाँडको विषय नभई राष्ट्रिय सुरक्षा, ऊर्जा र रणनीतिक प्रतिरोध क्षमतासँग जोडेर हेर्न थालेको विश्लेषण सार्वजनिक भएको छ। विशेषगरी जम्मु–कश्मीरको पहलगाम क्षेत्रमा भएको आतंकवादी हमलापछि भारत–पाकिस्तान सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेका बेला नयाँ रणनीतिक बहस सुरु भएको हो।

युरोपियन विश्लेषणमूलक प्लेटफर्ममा प्रकाशित “Water, Power, and Deterrence: India’s Strategic Reset of the Indus Waters Treaty” शीर्षकको रिपोर्टमा भारतले इन्डस जल सन्धिप्रति आफ्नो परम्परागत दृष्टिकोण परिवर्तन गर्न थालेको उल्लेख गरिएको छ। रिपोर्टअनुसार भारतले अब पानीलाई केवल विकासको स्रोत नभई रणनीतिक शक्ति र क्षेत्रीय दबाब सिर्जना गर्ने साधनका रूपमा समेत मूल्यांकन गर्न थालेको संकेत देखिएको छ।

विश्लेषणमा विशेषगरी पाकिस्तानबाट निरन्तर भइरहेका आतंकवादी गतिविधि र सीमा तनावपछि भारतभित्र सन्धिको पुनरावलोकन गर्नुपर्ने आवाज बलियो बन्दै गएको उल्लेख गरिएको छ। भारतीय रणनीतिक वृत्तमा पाकिस्तानले सुरक्षा चुनौती जारी राखिरहँदा पुरानो सहकार्य ढाँचालाई यथावत् राख्न नहुने तर्क उठिरहेको बताइएको छ।

रिपोर्टमा भारतले जलविद्युत्, बाँध निर्माण तथा नदी व्यवस्थापन परियोजनालाई तीव्र बनाउँदै आफ्नो पानी उपयोग अधिकार अधिकतम प्रयोग गर्न सक्ने सम्भावनाबारे पनि चर्चा गरिएको छ। यसले पाकिस्तानमा पानी सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता थप बढ्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। पाकिस्तानको कृषि र खानेपानी प्रणाली ठूलो मात्रामा इन्डस नदी प्रणालीमा निर्भर रहेकाले कुनै पनि रणनीतिक परिवर्तनले गम्भीर आर्थिक तथा सामाजिक प्रभाव पार्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

विशेषज्ञहरूले दक्षिण एशियामा भविष्यको शक्ति प्रतिस्पर्धा केवल सैन्य क्षेत्रमा सीमित नरही पानी, ऊर्जा र प्राकृतिक स्रोत नियन्त्रणतर्फ पनि केन्द्रित हुन सक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार जल कूटनीति अब क्षेत्रीय भू-राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको महत्वपूर्ण आयाम बन्न थालेको छ। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

सिमा अतिक्रमण भएपछि तरुण दल कम्युनिस्ट सरकारसँग आक्रोशित, तत्कालै उचित कदम चाल्न ध्यानाकर्षण

भारतबाट आउने महिलालाई तत्काल नागरिकता दिनुपर्छ : डा. कोइराला

आज मध्यरातमा भारतले धौलीगंगा बाँध खोल्दै, दार्चुलालगायतका जिल्लामा खतरा

ईलाममा ३ करोडको लागतमा भारतले बनाइदियो संस्कृत विद्यालय 

भारतको झट्कापछि चीन शान्ति कायम गर्ने तयारीमा

सिन्धुपाल्चोक घटनाप्रति भारतद्वारा दु:ख व्यक्त