काठमाडौं — तिब्बतमा आएको विनाशकारी बाढीका दृश्य चीनभित्र सार्वजनिक रूपमा प्रसारण हुन नदिइएको र बाढीबाट प्रभावित व्यक्तिको वास्तविक अवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी बाहिर आउन नसकेको दाबी गरिएको छ।
बीबीसीका अनुसार तिब्बतको हिमाली क्षेत्रमा अचानक आएको बाढीपछि सामाजिक सञ्जालमा देखिएका केही भिडियो तथा दृश्य चीनभित्र भने व्यापक रूपमा सार्वजनिक हुन सकेनन्। यसले विपद्का बेला सूचना प्रवाह तथा सञ्चारमाथिको नियन्त्रणबारे प्रश्न उठाएको छ।
बाढीले तिब्बतका सीमावर्ती तथा हिमाली क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको बताइएको छ। तीव्र वर्षा, हिमपहिरो तथा नदीको बहावमा आएको अचानक परिवर्तनसँग सम्बन्धित घटनाका कारण स्थानीय बस्ती र पूर्वाधार प्रभावित भएका छन्।
यस विपद्को प्रभाव चीनको तिब्बतबाट नेपालतर्फ पनि देखिएको छ। नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा आएको बाढी तथा पहिरोले सडक, पुल, व्यापारिक नाका र अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुर्याएको छ। नेपालतर्फ रसुवा क्षेत्रमा भएको क्षतिले सीमापार हिमाली विपद्को जोखिमलाई पुनः उजागर गरेको छ।
तिब्बतमा भएको क्षतिको वास्तविक परिमाण र मानवीय प्रभावबारे स्वतन्त्र रूपमा जानकारी संकलन गर्न कठिन रहेको बीबीसीको रिपोर्टमा उल्लेख छ। चीनमा संवेदनशील क्षेत्रसँग सम्बन्धित सूचना तथा सामाजिक सञ्जालका सामग्रीमाथि सरकारी नियन्त्रण हुने भएकाले घटनास्थलका दृश्य र स्थानीय विवरण सीमित रूपमा मात्र बाहिर आएको बताइएको छ।
यद्यपि, तिब्बतमा कति मानिस प्रभावित भए, कति जनाको मृत्यु भयो वा भौतिक क्षतिको वास्तविक परिमाण कति छ भन्नेबारे उपलब्ध सार्वजनिक विवरणलाई अन्तिम तथ्यका रूपमा लिनुअघि थप स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक देखिन्छ।
नेपालका लागि सीमापार सूचना महत्वपूर्ण
विपद्का बेला समयमै र विश्वसनीय सूचना उपलब्ध हुनु खोजी, उद्धार तथा राहतका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ। विशेषगरी नेपालजस्ता तल्लो भूभागमा रहेका देशका लागि तिब्बतमा हुने हिमपहिरो, हिमताल विस्फोट वा आकस्मिक बाढीसम्बन्धी सूचना समयमै प्राप्त भए सम्भावित जोखिमविरुद्ध पूर्वतयारी गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।
यस घटनाले तिब्बतमा हुने प्राकृतिक विपद्का सूचना नेपालसम्म कति छिटो र पारदर्शी रूपमा पुग्छन् भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ। हिमालय क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका कारण हिमनदी पग्लिने, हिमताल विस्तार हुने तथा आकस्मिक बाढीको जोखिम बढिरहेको अवस्थामा सीमापार सूचना आदानप्रदानको महत्व अझ बढेको छ।
नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा पछिल्लो समय देखिएका विपद्का घटनाले दुवै देशबीच पूर्वसूचना प्रणाली, वास्तविक समयको तथ्यांक आदानप्रदान तथा विपद् व्यवस्थापनमा थप सहकार्य आवश्यक रहेको देखाएको छ।
हिमाली क्षेत्रमा हुने प्राकृतिक विपद्को प्रभाव सीमा नाघेर तल्लो भूभागसम्म पुग्न सक्ने भएकाले प्रभावित क्षेत्रको विश्वसनीय सूचना, समयमै पूर्वसूचना र पारदर्शी तथ्यांक आदानप्रदान भविष्यमा मानवीय क्षति न्यूनीकरण गर्ने महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।
मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।