नयाँदिल्ली — चीनसँग सम्बन्धित बढ्दो भूराजनीतिक तथा व्यापारिक जोखिमका बीच जापानी कम्पनीहरूले भारतलाई वैकल्पिक उत्पादन तथा लगानी केन्द्रका रूपमा हेर्न थालेका छन्। जापानको निजी क्षेत्रले भारतमा उत्पादन, प्रविधि र आपूर्ति शृंखलासम्बन्धी लगानी विस्तार गर्ने दिशामा कदम अघि बढाइरहेको छ।

अमेरिका–चीनबीचको बढ्दो प्रतिस्पर्धा, व्यापारिक तनाव, आपूर्ति शृंखलाको अस्थिरता तथा चीनसँग सम्बन्धित रणनीतिक जोखिमका कारण बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू आफ्नो उत्पादन आधार विविधीकरण गर्न बाध्य भइरहेका छन्। यही परिस्थितिमा भारत जापानी उद्योगका लागि आकर्षक गन्तव्यका रूपमा उदाउँदै गएको छ।

भारत विश्वकै ठूलो उपभोक्ता बजारमध्ये एक हुनुका साथै तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको औद्योगिक अर्थतन्त्र हो। भारत सरकारले ‘मेक इन इन्डिया’ अभियान तथा उत्पादनसँग जोडिएका प्रोत्साहन कार्यक्रममार्फत विदेशी कम्पनीलाई भारतमै उत्पादन विस्तार गर्न आकर्षित गरिरहेको छ।

अटोमोबाइलदेखि इलेक्ट्रोनिक्ससम्म जापानी चासो

भारतप्रति जापानी कम्पनीहरूको बढ्दो चासो अटोमोबाइल, इलेक्ट्रोनिक्स, प्रविधि, औद्योगिक उत्पादन तथा आपूर्ति शृंखला लगायतका क्षेत्रमा देखिएको छ।

भारतमा उत्पादन विस्तार गर्दा जापानी कम्पनीहरूले ठूलो घरेलु बजारमा पहुँच पाउनुका साथै दक्षिण एसिया र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारलाई समेत लक्षित गर्न सक्नेछन्। यसले भारतलाई उत्पादन तथा निर्यातको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने सम्भावना बढाएको छ।

यस परिवर्तनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष चीनमा रहेको उत्पादन निर्भरता घटाउने रणनीति हो। चीन अझै पनि विश्वकै प्रमुख उत्पादन केन्द्र भए पनि अमेरिकी प्रतिबन्ध, व्यापारिक विवाद, भूराजनीतिक तनाव तथा आपूर्ति शृंखलासम्बन्धी जोखिमले केही बहुराष्ट्रिय कम्पनीलाई ‘China plus one’ रणनीति अपनाउन प्रेरित गरिरहेको छ।

यस रणनीतिअन्तर्गत कम्पनीहरूले चीनबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिनेभन्दा पनि चीनसँगै अर्को महत्वपूर्ण उत्पादन केन्द्र विकास गर्ने प्रयास गर्छन्। भारत यसका लागि प्रमुख विकल्पमध्ये एक बन्दै गएको छ।

जापानी लगानीबाट भारतलाई प्रविधि र रोजगारीको लाभ

भारतका लागि जापानी लगानी केवल विदेशी पूँजी भित्र्याउने विषयमा सीमित छैन। जापानी कम्पनीसँग आउने उन्नत प्रविधि, उत्पादन व्यवस्थापनको अनुभव, दक्षता विकास, रोजगारी सिर्जना तथा विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा पहुँचले भारतीय औद्योगिक क्षेत्रलाई थप बलियो बनाउन सक्छ।

विशेषगरी उच्च प्रविधि र औद्योगिक उत्पादनका क्षेत्रमा जापानी कम्पनीको उपस्थितिले भारतको उत्पादन क्षमता र प्रतिस्पर्धात्मकता बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

आर्थिक सहकार्यसँगै रणनीतिक साझेदारी

भारत र जापानबीचको सम्बन्ध आर्थिक क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि रणनीतिक रूपमा विस्तार भइरहेको छ। हिन्द महासागर क्षेत्रमा बढ्दो चिनियाँ प्रभाव, आपूर्ति शृंखला सुरक्षा तथा ‘Free and Open Indo-Pacific’ अवधारणाले दुई देशबीचको आर्थिक तथा रणनीतिक सहकार्यलाई थप महत्व दिएको छ।

भारतले पछिल्ला वर्षमा जापानसँगै अमेरिका, बेलायत र युरोपेली मुलुकहरूसँग आर्थिक तथा रणनीतिक सम्बन्ध विस्तार गर्दै आएको छ। चीनसँगको प्रतिस्पर्धाको पृष्ठभूमिमा भारतलाई विश्वव्यापी उत्पादन तथा प्रविधि आपूर्ति शृंखलाको वैकल्पिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयाससमेत तीव्र भएको छ।

जापानी उद्योगको भारततर्फ बढ्दो आकर्षणले दक्षिण एसियाको आर्थिक समीकरणमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ। भारतले ठूलो मात्रामा विदेशी उत्पादन लगानी आकर्षित गर्न सफल भएमा चीनमाथिको विश्वव्यापी उत्पादन निर्भरता घटाउने प्रयासमा भारतको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बन्न सक्छ।

यसले भारतलाई केवल ठूलो उपभोक्ता बजारका रूपमा मात्र होइन, विश्वव्यापी उत्पादन र आपूर्ति शृंखलाको रणनीतिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने अवसरसमेत प्रदान गर्न सक्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

चीनमा भेटियो नयाँ भाइरस : मानिसमा पनि संक्रमण, अर्काे माहामारीको चरम रुप लिने चेतावनी

चिनियाँ जासुस अमेरिकामा दोषी ठहर

के अमेरिकासँग चीन डराएकै हो? किन दिइयो अमेरिकी विमान माथि पहिलो आक्रमण नगर्न निर्देशन? 

श्रीलंकाले भन्यो पहिलो मित्र भारत हो, चीनसँग नजिकिनु गल्ती भयो !

चीनद्वारा दुई वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार

चीनको किटले डुबायो, हजारौं स्वस्थ मानिसको कोरोना पोजेटिभ, अब के हुन्छ ?