चीनका विभिन्न औद्योगिक क्षेत्रमा विद्यार्थी इन्टर्नशिपको नाममा बालश्रम तथा जबरजस्ती श्रम प्रयोग भइरहेको आरोप सार्वजनिक भएपछि मानवअधिकार क्षेत्र तरंगित बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान तथा मानवअधिकारसम्बन्धी रिपोर्टहरूका अनुसार चीनका केही प्राविधिक तथा उत्पादन कम्पनीहरूले विद्यालय तथा प्राविधिक संस्थासँगको सहकार्यमा किशोर–किशोरीहरूलाई “इन्टर्नशिप” को नाममा श्रममा प्रयोग गरिरहेका छन्।
रिपोर्टहरूका अनुसार धेरै विद्यार्थीहरूलाई आफ्नो शैक्षिक मूल्यांकन तथा प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न बाध्यतापूर्वक कारखानामा काम गर्न पठाइन्छ। उनीहरूले लामो समयसम्म कठिन वातावरणमा न्यून पारिश्रमिकमा श्रम गर्नुपर्ने अवस्था रहेको बताइएको छ। कतिपय अवस्थामा उनीहरूलाई आफूले अध्ययन गरेको विषयसँग कुनै सम्बन्ध नभएको उद्योगमा समेत काम गराइएको उल्लेख गरिएको छ।
विशेषगरी इलेक्ट्रोनिक्स, वस्त्र, निर्माण तथा प्रविधि उद्योगहरूमा यस्तो अभ्यास व्यापक रहेको आरोप लगाइएको छ। मानवअधिकारवादी संस्थाहरूले यसलाई आधुनिक स्वरूपको श्रम शोषण भन्दै आलोचना गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार चीनले औद्योगिक उत्पादन लागत कम राख्न विद्यार्थी श्रमको प्रयोगलाई अप्रत्यक्ष रूपमा प्रोत्साहन गरिरहेको छ।
यसैबीच चीनमाथि उइघुर मुस्लिम तथा तिब्बती समुदायमाथि समेत जबरजस्ती श्रम र सांस्कृतिक दमन गरेको आरोप अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा बढिरहेको छ। विभिन्न पश्चिमी राष्ट्रहरूले चीनको आपूर्ति शृंखलामा मानवअधिकार उल्लंघन भइरहेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। केही युरोपेली तथा अमेरिकी कम्पनीहरूले पनि चीनस्थित आपूर्ति साझेदारहरूमाथि निगरानी कडा बनाउने घोषणा गरेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार चीनको तीव्र औद्योगिक विकासको पछाडि सस्तो श्रम प्रणाली एउटा प्रमुख आधार बनेको छ। तर अहिले विश्वव्यापी रूपमा “नैतिक आपूर्ति शृंखला” (Ethical Supply Chain) को बहस तीव्र बन्दै जाँदा चीनमाथिको दबाब बढिरहेको छ। बालश्रम, जबरजस्ती श्रम तथा मानवअधिकार उल्लंघनसम्बन्धी आरोपहरूले चीनको अन्तर्राष्ट्रिय छविमा असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्थाहरूले चीनसँग पारदर्शी अनुसन्धान तथा श्रमिक अधिकार सुनिश्चित गर्न माग गरेका छन्। यद्यपि चीनले यस्ता आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै आफ्नो श्रम प्रणाली कानुनअनुसार रहेको दाबी गर्दै आएको छ। - एजेन्सी
मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।