काठमाडौं- पाकिस्तानमा तीव्र जनसंख्या वृद्धिले आर्थिक विकास, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा तथा रोजगारीमा गम्भीर दबाब सिर्जना गरिरहेको विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन तथा विश्लेषणहरूले औँल्याएका छन्। दशकौँदेखि सञ्चालनमा रहेका परिवार नियोजन कार्यक्रमहरूले अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसक्दा जनसंख्या व्यवस्थापन देशका लागि प्रमुख चुनौती बनेको विश्लेषण गरिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार परिवार नियोजनसम्बन्धी जनचेतनाको कमी, स्वास्थ्य सेवामा असमान पहुँच, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अवरोध तथा नीतिको कमजोर कार्यान्वयनका कारण जनसंख्या वृद्धि नियन्त्रण प्रभावकारी हुन सकेको छैन। यसको असर खाद्य सुरक्षा, सार्वजनिक सेवा र सीमित आर्थिक स्रोतको व्यवस्थापनमा परेको बताइएको छ।

जनसंख्या निरन्तर बढ्दै जाँदा विद्यालय, अस्पताल, खानेपानी, ऊर्जा तथा शहरी पूर्वाधारमाथिको दबाब बढिरहेको छ। पर्याप्त रोजगारी सिर्जना हुन नसक्दा युवामाझ बेरोजगारी र गरिबीको समस्या पनि थप चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको विश्लेषणमा उल्लेख गरिएको छ।

अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार दिगो आर्थिक विकासका लागि जनसंख्या व्यवस्थापनसँगै गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा, महिला शिक्षा र सीप विकासमा दीर्घकालीन लगानी आवश्यक छ। यी क्षेत्रमा प्रभावकारी सुधार नगरे पाकिस्तानलाई दीर्घकालीन आर्थिक लक्ष्य हासिल गर्न कठिन हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

यसैबीच, भारतले स्वास्थ्य सेवा विस्तार, महिला सशक्तीकरण, डिजिटल स्वास्थ्य प्रणाली तथा जनसांख्यिकीय लाभ (Demographic Dividend) लाई आर्थिक विकाससँग जोड्ने नीति अघि बढाएको बताइन्छ। विज्ञहरूका अनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य र सीप विकासमा गरिएको निरन्तर लगानीमार्फत भारतले ठूलो जनसंख्यालाई आर्थिक अवसरमा रूपान्तरण गर्ने प्रयासलाई तीव्र बनाइरहेको छ।

दक्षिण एसियाली मामिलाका जानकारहरूका अनुसार जनसंख्या आफैंमा समस्या होइन, तर प्रभावकारी नीति, गुणस्तरीय शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाको अभावले त्यसलाई सामाजिक तथा आर्थिक संकटमा रूपान्तरण गर्न सक्छ। उनीहरूको भनाइमा पाकिस्तानले संरचनागत सुधार तथा परिवार नियोजन कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन नसके आगामी वर्षहरूमा जनसंख्यासम्बन्धी चुनौती अझ गहिरिन सक्ने सम्भावना छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

पाकिस्तानको भवलपुरमा हिन्दुका घरहरु भत्काइयो

पाकिस्तानको सिन्धमा ३८५ बालबालिकामाथि दुर्व्यवहारका घटना दर्ता

शिख समुदायलाई मुस्लिम धर्मगुरुको धम्की, गुरुद्वाराको जग्जा कब्जा गर्ने लक्ष्य

चमन प्रान्तमा अफगानी र पाकिस्तानी सेनाका बीच भिडन्त

चमन प्रान्तमा अफगानी र पाकिस्तानी सेनाबीच भिडन्त

पाकिस्तानी राज्यातंकविरुद्ध सिन्धमा प्रदर्शन, र्‍यालीमा सहभागी नै अपहरण