भारत र अफ्रिकाबीचको सम्बन्ध पछिल्लो समय परम्परागत व्यापार र विकास सहयोगभन्दा बाहिर विस्तार हुँदै गएको छ। व्यापार, प्रविधि, स्वास्थ्य, ऊर्जा, पूर्वाधार, शिक्षा, डिजिटल प्रणाली र महत्वपूर्ण खनिजलगायतका क्षेत्रमा सहकार्यलाई नयाँ स्तरमा लैजाने प्रयास भइरहेको छ।

भारत र अफ्रिका दुवै पक्षले आफ्नो सम्बन्धलाई केवल कच्चा पदार्थको आयात–निर्यातमा सीमित नराखी उच्च मूल्यका उत्पादन, स्थानीय उत्पादन क्षमता, प्रविधि हस्तान्तरण र आपूर्ति शृंखला निर्माणतर्फ लैजान जोड दिएका छन्।

भारतले अफ्रिकासँगको सहकार्यमा डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार, स्वास्थ्य तथा औषधि, कृषि, नवीकरणीय ऊर्जा, विद्युतीय सवारी, उत्पादन उद्योग, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र अन्य उदीयमान प्रविधिलाई प्राथमिकता दिइरहेको छ।

अफ्रिकाको ठूलो जनसंख्या, तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको बजार र महत्वपूर्ण प्राकृतिक स्रोतले भारतका लागि नयाँ आर्थिक अवसर सिर्जना गरेको छ। विशेषगरी ऊर्जा र महत्वपूर्ण खनिजको क्षेत्रमा सहकार्यलाई दीर्घकालीन औद्योगिक विकाससँग जोड्ने सम्भावना देखिएको छ।

भारत र दक्षिणी अफ्रिकी भन्सार संघका पाँच सदस्य राष्ट्रबीच प्राथमिकता व्यापार सम्झौताका लागि औपचारिक वार्ता अघि बढाउने सहमति हुनु पनि यही विस्तार हुँदै गएको आर्थिक सम्बन्धको पछिल्लो उदाहरण हो। प्रस्तावित सम्झौताले करिब ६ करोड ५० लाख जनसंख्या रहेको बजारमा व्यापारिक पहुँच बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

भारत–अफ्रिका सम्बन्धमा व्यापारसँगै प्रविधि र अनुसन्धान सहकार्य पनि बढिरहेको छ। भारत र दक्षिण अफ्रिकाले कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल पूर्वाधार, उन्नत उत्पादन, क्वान्टम प्रविधि, जैव प्रविधि र हाइड्रोजन ऊर्जाजस्ता क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा सहमति गरेका छन्।

दुवै पक्षबीच स्वास्थ्य, शिक्षा र मानव स्रोत विकासमा पनि लामो समयदेखि सहकार्य हुँदै आएको छ। भारतले अफ्रिकी देशहरूमा क्षमता विकास, प्राविधिक प्रशिक्षण र डिजिटल प्रणाली निर्माणमा सहयोग गर्दै आएको छ।

भारत–अफ्रिका सम्बन्धको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सहकार्य हो। दुवै पक्षले विकासशील देशहरूको आवाजलाई विश्वव्यापी निर्णय प्रक्रियामा थप प्रभावकारी बनाउने तथा Global South को भूमिका बलियो बनाउने विषयमा जोड दिँदै आएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार भारत र अफ्रिकाबीचको सम्बन्ध अब परम्परागत सहायता वा व्यापारिक सम्बन्धभन्दा व्यापक रणनीतिक साझेदारीतर्फ अघि बढिरहेको छ। ठूलो बजार, प्रविधि, ऊर्जा, महत्वपूर्ण खनिज र मानव संसाधनलाई एकअर्काको क्षमतासँग जोड्न सकेमा आगामी वर्षहरूमा यो सम्बन्ध अझ महत्वपूर्ण बन्न सक्नेछ।

भारतका लागि अफ्रिका नयाँ बजार र स्रोतको क्षेत्र मात्र नभई दीर्घकालीन आर्थिक, प्राविधिक तथा कूटनीतिक साझेदारका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ। अफ्रिकी देशहरूका लागि पनि भारतबाट प्रविधि, लगानी, स्वास्थ्य, डिजिटल पूर्वाधार र उत्पादन क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने अवसर बढ्दै गएको छ। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।