काठमाडौँ - पहलगामका हिमाली पहाडहरू जति पुराना छन्, त्यहाँ २०२५ मा बगेको रगतको कथा पनि त्यत्तिकै गहिरो छ। तर त्यस नरसंहारलाई सम्भव बनाउने वित्तीय संरचना भने अचम्मलाग्दो रूपमा आधुनिक थियो। एक समय यस्तो थियो, जब आतङ्ककारी गतिविधिहरूको मुख्य स्रोत सीमा पारबाट तस्करी गरी ल्याइने नगद थियो। तर अहिले त्यो मोडेल परिवर्तन भइसकेको छ। आजको संरचना डिजिटल छ, अदृश्य छ, र अझ जटिल छ। परम्परागत ‘हवाला’ प्रणालीको स्थान अहिले ब्लकचेन-आधारित वित्तीय नेटवर्कहरूले लिन थालेका छन्।

पहलगाम आक्रमणपछिको अनुसन्धानले देखाएको छ कि आतङ्ककारी संरचनाहरूले आफ्नो वित्तीय प्रणालीलाई पूर्ण रूपमा रूपान्तरण गरेका छन्। सुरक्षा निकायहरूका अनुसार द रेसिस्टेन्स फ्रन्ट (TRF) जस्ता समूहका सञ्चालकहरूले परम्परागत बैंकिङ प्रणालीबाट टाढा रहँदै क्रिप्टोकरेन्सी र डिजिटल वालेटहरू मार्फत पैसा सार्ने प्रवृत्ति तीव्र बनाएका छन्। यसले उनीहरूलाई निगरानीबाट बच्न मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट सिधै स्थानीय नेटवर्कसम्म रकम पुर्‍याउन सहज बनाएको छ।

अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरू भन्छन् कि यो केवल प्रविधिको प्रयोग मात्र होइन, रणनीतिक परिवर्तन हो। ‘प्राइभेसी कोइन्स’ र विकेन्द्रीकृत एक्सचेन्जहरूको प्रयोग गरेर पैसा सार्ने प्रक्रियालाई जटिल बनाइएको छ, जसले परम्परागत ट्र्याकिङ प्रणालीलाई चुनौती दिन्छ। यस्तो प्रणालीमा रकमको स्रोत र गन्तव्य दुवै अस्पष्ट बनाउन सकिन्छ, जसले “रगतको पैसा” लाई वैध कारोबार जस्तो देखाउने सम्भावना बढाउँछ। यही कारणले गर्दा सुरक्षा निकायहरूले अहिले “डिजिटल ट्रेल” लाई पछ्याउने नयाँ प्रविधिमा जोड दिएका छन्।

अर्कोतर्फ, वित्तीय रणनीतिमा आएको अर्को महत्वपूर्ण परिवर्तन हो—सूक्ष्म-वित्तपोषण (micro-funding)। पहिले ठूलो रकम एकैपटक सारिन्थ्यो, जुन निगरानी प्रणालीले सजिलै पत्ता लगाउन सक्थ्यो। तर अहिले हजारौँ साना रकमहरू विभिन्न डिजिटल एपहरू मार्फत पठाइन्छन्। ती रकमहरू छुट्टाछुट्टै हेर्दा सामान्य कारोबार जस्तो देखिन्छन्, तर समग्र रूपमा जोड्दा एउटा ठूलो वित्तीय संरचना निर्माण हुन्छ। यही रणनीतिले परम्परागत निगरानी प्रणालीलाई भ्रमित पार्ने काम गरेको छ।

यस परिवर्तनसँगै आतङ्ककारी नेटवर्कभित्रको मानव संरचना पनि बदलिएको छ। अब आक्रमणमा संलग्न व्यक्ति केवल हतियार बोकेर हिँड्ने लडाकू मात्र हुँदैन। धेरैजसो अवस्थामा, उनीहरू सहरका कोठामा बसेर कम्प्युटर वा मोबाइलमार्फत सम्पूर्ण सञ्चालन व्यवस्थापन गरिरहेका हुन्छन्। यिनैलाई सुरक्षा विश्लेषकहरूले “साइबर-ओजीडब्लु (Over Ground Workers)” को रूपमा चिनाउन थालेका छन्। उनीहरूले सुरक्षित घरको व्यवस्था, हतियारको आपूर्ति, र सञ्चार समन्वय जस्ता कार्यहरू टेलिग्राम र सिग्नल जस्ता इन्क्रिप्टेड प्लेटफर्महरू प्रयोग गरेर गर्छन्। यसले आतङ्ककारी गतिविधिलाई भौतिक सिमानाबाट मुक्त गर्दै डिजिटल सञ्जालमा विस्तार गरेको छ।

यो विकसित हुँदै गएको खतरालाई ध्यानमा राख्दै भारतीय वित्तीय गुप्तचर निकायहरूले आफ्नो रणनीति पनि परिवर्तन गरेका छन्। अनियन्त्रित क्रिप्टो एक्सचेन्जहरूमा निगरानी बढाइएको छ, डिजिटल कारोबारहरूको फरेन्सिक विश्लेषणमा लगानी बढाइएको छ, र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई सुदृढ पारिएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार, डिजिटल प्रणाली जति जटिल भए पनि, त्यसले “डाटा” छोड्छ—र यही डाटाले अन्ततः सञ्जालको संरचना उजागर गर्न मद्दत गर्छ।

विश्लेषकहरू भन्छन्, आजको वास्तविक युद्ध केवल बन्दुक र बारुदको होइन; यो डाटा, एल्गोरिदम र डिजिटल पदचिह्नहरूको युद्ध हो। यदि पहलगाम आक्रमणले आतङ्कको हिंसात्मक स्वरूप देखायो भने, त्यसपछिको अनुसन्धानले यसको अदृश्य वित्तीय संरचना उजागर गरेको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।